Gesha: giống cà phê
thơm như hoa nhài.
Cà phê Gesha (hay Geisha) là một giống Arabica có nguồn gốc từ rừng Gori Gesha, tây nam Ethiopia. Gesha nổi tiếng nhờ hương hoa nhài, cam bergamot và trái cây chín, cùng thân vị nhẹ như trà. Năng suất thấp và những phiên đấu giá kỷ lục khiến nó trở thành một trong những loại cà phê đắt nhất thế giới.
Từ một khu rừng ở Ethiopia tới đồi Boquete, Panama
Những năm 1930, các nhà nghiên cứu thu thập hạt giống cà phê dại quanh vùng Gesha ở tây nam Ethiopia. Giống này được mang qua Kenya, Tanzania, rồi tới trung tâm nghiên cứu CATIE ở Costa Rica. Từ đó nó tới Panama vào những năm 1960, ban đầu chỉ vì khả năng chống bệnh gỉ sắt lá. Vì cây cho ít quả, nông dân trồng rải rác và gần như không ai để ý tới hương vị.
Bước ngoặt đến năm 2004. Trang trại Hacienda La Esmeralda ở Boquete, Panama tách riêng lô Gesha trồng trên cao và gửi đi cuộc thi Best of Panama. Ban giám khảo bất ngờ vì hương hoa và cam chanh chưa từng gặp ở cà phê Trung Mỹ. Lô cà phê thắng giải và được đấu giá với mức giá kỷ lục thời đó. Từ đây, Gesha trở thành cái tên mà nông trại specialty nào cũng muốn trồng.
Gesha hay Geisha? Tên đúng là Gesha, theo tên vùng đất ở Ethiopia. Geisha là cách viết sai lan rộng trong giới buôn cà phê, không liên quan tới nghệ nhân geisha Nhật Bản.
Gesha có vị gì?
Một tách Gesha ngon thường được mô tả là sạch, sáng và rất thơm. Mùi hoa xuất hiện ngay khi xay, và còn đọng lại khi ly đã nguội. Vị chua thanh như trái cây chứ không gắt, thân vị mỏng nhẹ giống trà hơn là cà phê đậm.
Hương vị cụ thể còn phụ thuộc vào nơi trồng và cách sơ chế. Gesha Panama sơ chế Washed thường nghiêng về hoa và cam chanh. Gesha sơ chế Natural hoặc lên men sẽ ngọt hơn, đậm vị trái cây chín. Bạn có thể đọc thêm về các phương pháp sơ chế cà phê.
Vì sao Gesha đắt đến vậy?
- Năng suất thấp: cây Gesha cao, cành thưa, đốt dài nên mỗi cây cho ít quả hơn hẳn các giống Arabica phổ thông như Caturra hay Catimor.
- Kén nơi trồng: Gesha chỉ thể hiện hết hương hoa khi trồng ở độ cao lớn, thường từ 1.600 m trở lên, khí hậu mát và chăm sóc kỹ. Trồng thấp, nó có thể chỉ cho tách cà phê bình thường.
- Thu hái và sơ chế tỉ mỉ: các lô đắt nhất được hái tay từng quả chín, tách riêng theo lô nhỏ và sơ chế theo quy trình được kiểm soát chặt.
- Đấu giá: những lô xuất sắc nhất được bán qua các phiên như Best of Panama. Trong những năm gần đây, các lô đứng đầu thường đạt giá hàng nghìn USD cho mỗi kg nhân xanh, và kỷ lục bị phá gần như mỗi năm.
- Danh tiếng: Gesha thường xuất hiện trong các cuộc thi barista thế giới, nên nhu cầu luôn lớn hơn nguồn cung.
Tuy vậy, không phải gói Gesha nào cũng có giá đấu giá. Gesha trồng ở Colombia, Peru, Ethiopia hay Costa Rica thường dễ tiếp cận hơn nhiều mà vẫn giữ được nét hoa và trái cây đặc trưng.
Gesha được trồng ở đâu?
Ở Việt Nam, một số nông trại ở Lâm Đồng cũng đã trồng thử Gesha, nhưng sản lượng vẫn còn rất nhỏ.
Gesha Peru Maider Rodriguez
Gói Gesha đang có ở Bach-ery là PE-04 Peru Maider Rodriguez, đến từ nông trại của anh Maider Rodriguez ở Cajamarca, phía bắc Peru. Cà phê trồng ở độ cao 1.800 m, sơ chế Washed để giữ hương sạch và rõ.
Chúng tôi rang sáng để giữ phần hương hoa, nhưng kéo dài giai đoạn phát triển đủ để vị ngọt tròn và không bị chua gắt.
Pha Gesha tại nhà
Gesha hợp nhất với pour over như V60, Origami hay Kalita. Bạn có thể bắt đầu với công thức dưới đây, rồi chỉnh theo khẩu vị.
- Cho hạt nghỉ: Gesha rang sáng thường ngon nhất từ khoảng ngày 7 đến ngày 30 sau rang. Xem thêm bài khi nào một gói cà phê ngon nhất.
- Uống khi ly hơi nguội: hương hoa và vị ngọt rõ hơn ở khoảng 50–60°C.
- Thấy chua gắt: xay mịn hơn một chút hoặc tăng nhiệt độ nước. Thấy đắng, khô: xay thô hơn.
- Không cần sữa, đường: Gesha ngon nhất khi uống đen, để giữ trọn phần hương.
Nếu bạn mới pha pour over, hãy đọc trước công thức pour over đơn giản của Bach-ery.
Hỏi nhanh về Gesha
Gesha có đắng không?
Gesha thường được rang sáng nên ít đắng, nổi vị chua thanh, ngọt và hương hoa. Nếu thấy đắng gắt, thường là do xay quá mịn hoặc nước quá nóng.
Gesha có pha phin được không?
Được, nhưng phin chiết xuất lâu và đậm nên dễ che mất hương hoa. Nếu muốn thử, hãy xay thô hơn bình thường và dùng nước khoảng 90°C.
Gesha có phải ngon hơn mọi loại cà phê khác?
Không hẳn. Gesha hợp với người thích cà phê nhẹ, thơm, nhiều vị trái cây. Nếu bạn thích ly cà phê đậm, nhiều body và vị chocolate, một gói rang medium hoặc Robusta chất lượng cao có thể hợp gu hơn.